De dagen schuiven langzaam voorbij, alsof ze met zachte hand worden verschoven op de kalender. Nog maar 49 dagen — een getal dat ineens heel klein lijkt als je bedenkt hoe groot de wereld straks wordt. Week één voelt nu als het eerste blaadje in een nieuw schrift, en week twee plakt zich er moeiteloos achteraan.

Zaterdag 9 augustus.
Het gesprek met de HRM-directeur leverde een klein vreugdesprongetje op: officieel mag ik wat extra dagen aan mijn reis vastplakken. Terug op 27 oktober. Een cadeautje in tijd. Alsof er nog een stukje zomer achter de horizon op me ligt te wachten.

En dan — de drone. Vanuit Tsjechië gearriveerd, piepend van nieuwigheid en voorzien van een handleiding in een taal die klinkt alsof je je tong per ongeluk dubbel vouwt. Gelukkig zijn er knoppen, en gelukkig zijn er Jelle en Denise, met wie ik de eerste proefvluchten maakte. De volgende dag alleen op pad, naar de uiterwaarden aan de overkant van de IJssel. De wind, het water, en een beetje onhandigheid — maar hé, leren op je zestigste smaakt net zo spannend als toen je twintig was.

Er waaide deze week ook een digitale bries uit Indonesië. Neef André stuurde een Polarsteps-uitnodiging; hij vertrekt komende week al, zijn zoon Yorrin vliegt in september die kant op, en ergens in het geruis van hints kwam het vermoeden dat ik mijn nicht Marianne misschien op Bali wel zal kunnen tegenkomen. Met nicht Marga gechat, zoals altijd goed voor een paar glimlachjes. Cat-Cat, mijn vaste chauffeur op Bali, meldde dat hij of een vriend ons komt ophalen van het vliegveld. Met Indah Wati, iemand die pa en ma goed kende, haar broertje is een vriend van Rama, zelfs even beeldgebeld; we gaan samen eten zodra ik op Bali ben. En “broertje” Rama, de tatoeëerder, sprankelt van enthousiasme over mijn komst. “Zusje” Meta aan de Goldcoast van Australië, probeerde contact te maken maar wordt tegengehouden door een langdurig fysiek ongemak — we spreken elkaar later wel weer.

En, ik fluister het maar: de koffer staat al in mijn werkkamer. De eerste spulletjes liggen erin, alsof ze alvast willen wennen aan het idee dat ze straks de wereld gaan zien.

Met Gerard naar Apeldoorn geweest: zwembroeken, zwembril, lichte wandelschoenen en een dunne lange sportbroek voor in het vliegtuig. In Zutphen al twee korte joggingbroeken gekocht. Inge heeft me streng toegesproken: géén korte broeken meer kopen. Maar ik twijfel. Vijf gaan er toch in de koffer, ahum, die heb ik gewoon in de kast liggen. Shirts? Meer dan genoeg. Volgens Inge heb ik meer in de kast dan haar. En ja, alweer is er een vuilniszak kleding weg. Ik ben blij dat Inge dat voor me doet… al knaagt het weggooien van mijn slangleren laarzen uit de VS nog steeds aan me. Maar dat is een ander verhaal.

Van Conny, een collega, kreeg ik een boek mee. Niet zomaar een boek — het werk van haar dochter Nienke Kalker, die er niet meer is, maar wiens woorden nog altijd rondlopen. De titel: Ik mis mij ook. Proza, essays, poëzie. Intens. Ik mag beginnen bij het hoofdstuk Tsjak! En zo is er weer een week voorbij. Misschien wordt het mijn reisboek. Misschien ook een klein kompas.

En dan blijft nog de vraag: neem ik mijn MacBook Pro mee? Of kan de iPad Pro het alleen aan, met zijn losse toetsenbord? Schrijven, beelden monteren, verhalen maken. Ik heb nog weken om te beslissen. Weken die korter en korter zullen voelen.

Zaterdag 16 augustus.
Nog 43 dagen. Het voelt ineens dichtbij, alsof de klok sneller is gaan lopen. Terwijl ik dit schrijf, klinkt Radio Release zoals iedere zaterdagavond. Gewoontes zijn een anker, maar daar tussendoor golft de vrolijke spanning van wat er straks komt.

Amper de vorige week op papier gezet, of er is alweer nieuw nieuws. De kleine dingen maken de voorpret groter: een medicijnzakje, een waszak voor onderweg, compressiezakken om kleding strak in te pakken. Praktische troepjes, maar ze geven me het gevoel dat alles straks soepel zal verlopen. Ondertussen heb ik zowel iPad als telefoon opgeschoond. Lege digitale kasten, klaar om straks gevuld te worden met verhalen, beelden en geluiden.

En het leukste: er komt een extraatje op Polarsteps. Niet alleen foto’s en video’s, maar ook cartoons. Ruim tachtig basis-tekeningen heb ik inmiddels gemaakt. Het idee om de reis in beeld, geluid én stripjes vast te leggen, maakt me nu al blij. Gerard krijgt af en toe een voorproefje. Hij glimlacht, ik zie dat hij het leuk vindt. En ik ook, want uiteindelijk doe ik dit óók voor mezelf. Straks komt alles in een ouderwets fotoboek terecht — mét cartoons. Dat terugkijken gaat een feest worden.

Facebook laat ik bewust links liggen; wie mee wil kijken, kan terecht bij Polarsteps. Daarvoor heb ik zelfs een uitnodigingscartoon gemaakt. En voor een kleine kring is er WhatsApp, lekker persoonlijk.

Dan het trotste nieuws: ons reisshirt! Een zwart T-shirt met daarop in wit de tekening van onze route. Dankzij Denise — wat is ze toch goed bezig met haar bedrijfje. Afgelopen maandag liet Jelle het aan een klein clubje zien en vrijdag, tijdens de koffie, kreeg Gerard de zijne. Zijn gezicht sprak boekdelen. Voorlopig hangt mijn exemplaar nog in de woonkamer. Pas op de dag van vertrek trek ik het aan. Het voelt bijna als een ceremonieel kledingstuk.

Praktisch nieuws is er ook: ik heb een Wise-kaart geregeld. Na eerdere stress in het buitenland met bankpassen wilde ik dit keer een goede back-up. Een digitale kaart nu al op zak, de fysieke kaart komt nog. Dat geeft rust. En ook handig: geld sturen naar Indonesië is via Wise een stuk voordeliger.

Ondertussen druppelen de reisjes van anderen binnen op Polarsteps. Oud-collega Ad fietst door de mooiste hoekjes van Nederland. De tante en oom van Inge stoken ons op met foto’s van Rouen. Neef André — jarig nog wel — reist samen met zijn vrouw over Java. Iedere foto die ik zie, maakt het verlangen sterker. Polarsteps blijkt niet alleen handig, maar ook verslavend.

En dan dat beeld: over zes weken staan Gerard en ik rond dit tijdstip bij de gate. Wachtend. Met een glimlach die groter wordt naarmate de klok tikt. Het avontuur komt eraan.

Nog 35 dagen wachten.

17 augustus 1945. Een dag die geschiedenis schreef: de onafhankelijkheid van Indonesië werd uitgeroepen door Soekarno en Hatta. Afgelopen week vierde Indonesië de tachtigste verjaardag van dat moment. Voor Indonesië een feestdag, voor Nederland een verlies. Het einde van de macht over Nederlands-Indië. Pas in 1949 kwam de officiële erkenning, na een gruwelijke strijd die netjes verpakt werd onder namen als Operatie Product en Operatie Kraai. Geen memorabele periode, eerder een wond die nog altijd schrijnend is.

De politionele acties kostten meer levens dan Nederland zelf verloor in de Tweede Wereldoorlog — inclusief de slachtoffers van de kampen. Burgers, vrijheidsstrijders, mensen die simpelweg op de verkeerde plek stonden. Nederland kocht zijn schuldgevoel af met fooien, liet kwesties als die van de Molukkers slepen en toonde zich onbetrouwbaar. Het doet pijn om op te schrijven, maar zwijgen zou nog pijnlijker zijn. Want vergeten is verraad.

Twee dagen eerder, 15 augustus, herdachten we in Nederland de slachtoffers van de oorlog tegen Japan en de Japanse bezetting van Nederlands-Indië. Een terechte herdenking. Maar amper twee jaar later, in 1947, begon Nederland zelf opnieuw een oorlog. De bersiap-periode, vol chaos en geweld, was de aanleiding. Duizenden doden vielen — officiële tellingen spreken van 3.500, maar historici als Lou de Jong schatten er vele tienduizenden. En ergens daar, tussen cijfers en verhalen, bevindt zich mijn eigen plek. Als kind van twee bloedlijnen balanceer ik nog altijd op dat koord van gevoelens.

En dan de kleine beslommeringen van deze week. Misschien onbeduidend voor een ander, maar voor mij juist de lichtpuntjes die energie geven. Ik schrijf, ik bereid voor, ik tel af. Toch blijft het lastig om onder woorden te brengen wat Indonesië met me doet. Het zit in mijn bloed, in mijn DNA. Naarmate ik ouder word, voelt het land sterker, dichterbij. Rust. Vertrouwd. Misschien zelfs thuiskomen. Maar dat woord gebruik ik voorzichtig, alsof ik bang ben de uitkomst te veel te ontleden.

Ik koester plekken die zich in mijn hart hebben verankerd: de tuin van Kelapa Mas in Candidasa, de bank bij Billy’s Café in Sanur, een kop koffie bij Pepito’s Baker’s Corner, een maaltijd bij het blauwe stalletje Arema Mas Bejo aan de Jalan Kediri in Tuban. Het restaurant achter de roze muur dat allang verdwenen is, maar in mijn geheugen blijft bestaan. Squash drinken bij Ketut in She Café. Rondhangen bij broertje Rama. Het zijn plekken die me raken zoals geen enkele plek in Nederland dat kan.

Afgelopen zaterdag bij Dieuwertje aan de koffie hadden we het over datzelfde blauwe stalletje. Mocht ze ooit terugkeren naar Bali, dan is dát de plek waar ze wil eten. Eenvoudig, smakelijk, onvergetelijk. Precies zoals Indonesië voor mij is: een plek die in je lijf blijft hangen.

En dan mijn eigen analyse. Indonesië is geen gewoon reisdoel. Het land is onlosmakelijk verbonden met mijn geschiedenis. Het koloniale verleden, het KNIL, de littekens van Nederlands-Indië — ik kan het niet negeren. Het is niet iets waar ik trots op ben of mee wil pronken, maar het vormt wel een deel van wie ik ben.

Juist daardoor zijn de bersiap-tijd en de politionele acties voor mij nooit abstract. Ze werken door in mijn bestaan, ook al heb ik ze zelf niet meegemaakt. Indonesië ervaar ik altijd in twee lagen: de schoonheid van het land en zijn mensen, en de schaduw van een verleden dat in mij blijft meeklinken. En misschien is dát de reden waarom ik steeds terug moet. Omdat mijn hart er lichter wordt. En soms is dat de enige weg die je kunt volgen.

Nog 35 dagen, en ik zal opnieuw voelen hoe zwaar én hoe licht Indonesië tegelijk kan zijn.

Volgens de klassieke numerologie schuilt er tussen de lijnen van mijn naam een geheim getal. Donald telt zich samen tot vijf. En vijf is niet zomaar een cijfer — het is het getal van de zintuigen. Alles zien, ruiken, proeven, horen en voelen. Leven in volle kleur, in scherp geluid, in de geur van regen en wierook, in de smaak van onbekend fruit en in de aanraking van wind op mijn huid.

Vijf staat ook voor avontuur, nieuwsgierigheid, vrijheid. Geen rechte weg die eindeloos doorloopt, maar een pad dat kronkelt, uitnodigt en verrast. Ik herken mezelf daarin: telkens opnieuw de drang om te reizen, te ontdekken, te beleven. Niet om te heersen over de wereld, maar om er middenin te staan, met open ogen en een open hart.

Misschien is dat de ware betekenis van mijn naam. Dat ik niet alleen Donald ben, maar een reiziger in de breedste zin van het woord — iemand die intens leeft en beleeft, en steeds weer een nieuw verhaal vindt, achter elke bocht, bij ieder onverwacht geluid, bij de eerste hap van onbekend fruit. Donald als archetype: de reiziger-leider. Iemand die niet stilzit, maar de wereld intrekt, verhalen verzamelt en anderen daarin meeneemt. Grappig eigenlijk, jezelf bekijken vanuit de derde persoon, alsof er een alter ego bestaat dat meeschrijft in deze verhalen.

Mijn naam draagt een erfenis met zich mee. Donald, afgeleid van het Gaelische Domhnall, betekent “heerser van de wereld.” Een machtige betekenis, maar voor mij met een dubbele lading. Waar een andere Donald die naam gebruikt om letterlijk te willen heersen — met bewondering voor dictators als Poetin en Kim Jong-un — kies ik een ander pad.

Ik ben Donald, de reiziger. Voor mij gaat het niet om macht, maar om verbinding. Niet om heersen, maar om leren kennen. De wereld ontdekken met open ogen en een open hart, in respect voor elke cultuur, ongeacht bloedgroep, huidskleur of geaardheid. Het contrast is groot. Terwijl het nieuws uit the land of the free dagelijks wordt gevuld met narigheid, kies ik ervoor om juist de schoonheid te zien. De eenvoud van een glimlach, het onverwachte gesprek in een warung, de geur van onbekend fruit op een markt. Mijn naam mag dan dezelfde zijn, maar mijn betekenis schrijf ik zelf.

Ik voel me Indo. En dat is nooit alleen maar een etiket geweest, het is mijn hele blik op de wereld.

Mijn moeder zei altijd dat zij In Nederland Door Omstandigheden terechtkwam. Niet omdat zij dat wilde, maar omdat de geschiedenis haar dwong. Ze kwam met verhalen die soms fluisterden en soms zwegen. Ik voelde als kind al dat achter haar woorden een wereld lag die verloren was – een leven in de tropen, met geuren, geluiden en een warmte die je niet in Nederland kunt vinden.

Ik ben geboren in een ander land, maar mijn roots reiken verder dan deze bodem. Als ik mijn huis rondkijk, zie ik Indonesië overal terug: in de kunst aan de muur, in de houten beelden, in de stoffen. Het is alsof die wereld altijd een kamer voor zichzelf opeist. En als ik daar naar kijk, voel ik dat ik niet alleen uit Nederland kom, maar ook uit een geschiedenis die me voorafging, een geschiedenis die ik me soms toe-eigen, en soms ook moeilijk kan dragen.

Ik ben vaak in Indonesië geweest, en iedere keer voelt het alsof ik niet op vakantie ga, maar terugkeer. Sanur, Candidasa, de stilte van de tuin bij Kelapa Mas… het voelt meer als thuis dan de straat waar ik geboren ben. Daar, op Bali, in de warmte en het rumoer van de straten, word ik niet “half dit en half dat”, maar gewoon heel.

Toch is Indo-zijn niet alleen thuiskomen. Het is ook balanceren. Ik merk dat ik de donkere en zware bagage van mijn moeder draag – een stille pijn die in mij doorwoekert. Het onrecht, de gedwongen keuzes, de stilte waarin veel werd ingeslikt. Het zit in mijn DNA, in hoe ik altijd een lichte onrust voel, in hoe ik zoek naar verbinding, maar nooit helemaal vastgeklonken raak.

En toch… er is ook luchtigheid. Humor. De wetenschap dat je met een beetje improvisatie altijd je weg vindt. Dat je sambal overal bij kunt eten, ja zelfs bij een boterham pindakaas. Dat je kunt schakelen tussen werelden, zonder jezelf te verliezen.

Ik ben niet half. Ik ben niet dubbel. Ik voel me Indo. Met de geur van kruidnagel in mijn herinneringen, met de donkere schaduw van de geschiedenis in mijn hart, en met een lach die er altijd dwars doorheen breekt. Want Indo’s maken van restjes een feestmaal, van pijn een verhaal, en van omstandigheden een thuis.

En dan, midden in dit zelfonderzoek, zijn daar de foto’s die ik deze week kreeg van Rama. De eerste die ik zag, was met Putu, zijn twaalfjarige dochter, de oudste van zijn drie kinderen. Op die leeftijd vindt een belangrijke Balinese ceremonie plaats: Menek Kelih — coming of age. Een ritueel voor kinderen rond de puberteit, vaak tussen elf en dertien jaar. Het markeert de overgang van kind naar jongvolwassene. Er wordt gebeden en geofferd, en de priester zegent het kind. Juniie, Rama’s vrouw, stuurde wel zestig foto’s. En zo kreeg ik een blik op hoe het leven daar intens wordt beleefd.

Wat ik vanaf de zijlijn meekrijg, raakt me al diep. Het doet me denken aan de foto’s die Thea destijds stuurde vanaf Java. Hoe ik die tijd mis. Hoe ik Thea mis. En alsof de cirkel rond moest zijn, zag ik deze week ook een foto van mijn vader. Mijn tante had die gedeeld op Facebook, op zijn geboortedag, 30 augustus. En ineens stond ik weer met beide voeten in het hier en nu, terug in de realiteit. En naar nieuws uit Indonesië. Onrust in Jakarta en Makassar met doden tot gevolg. Het harde beleid van president Prabowo Subianto doet het land geen goed. En het nieuws van een corrupte regering die aan zelfverrijking doet blijft mij de hele week achtervolgen.  En de hele week verschijnen er beelden van steden over heel Indonesië waar de onlusten ernstige vormen aannemen. Corruptie in zijn meest donkere gedaante.

Nog 21 dagen – en elke dag dichterbij het land waar verleden en toekomst elkaar raken.